Bir projeye başlarken ilk sorulan soru çoğu zaman aynıdır: kaç boy kutu profil gerekir? Toplam metreyi 6’ya bölmek ilk bakışta yeterli görünür; ancak sahada parçalar tek tek kesildiği için bu basit bölme neredeyse her zaman eksik sonuç verir. Bu rehberde metrajı parça listesine dönüştürmeyi, 6 metrelik boylardan en az fireyle kesim planı çıkarmayı ve siparişin toplam ağırlığını hesaplamayı dört çözümlü örnekle anlatıyoruz.
Neden toplam metreyi 6’ya bölmek yetmez?
Fabrika boyalı kutu profiller 6 metre boy halinde gelir; fiyatlandırma metre üzerinden yapılsa da en az 1 boy alınır. Sorun şu: 1,80 metrelik bir dikmeden 6 metrelik boydan yalnızca üç adet çıkar, geriye 60 santimlik bir parça kalır. Bu parça başka bir işte kullanılmazsa firedir. Yirmi dikmelik bir işte toplam metraj 36 m’dir; 36’yı 6’ya bölünce 6 boy bulunur ama gerçekte 7 boy gerekir, çünkü 20 parçayı üçerli gruplara ayırdığınızda yedinci boy kaçınılmazdır.
Doğru yöntem, işi önce parça listesine çevirmek, sonra her ölçü ve et kalınlığı için ayrı ayrı “6 metreden kaç parça çıkar” sorusunu sormaktır. Farklı ölçüdeki profillerin artıkları birbirinin yerine kullanılamaz; 40x40’lık bir dikmenin artığı 20x20 dolgu çubuğu olmaz, 2 mm’lik bir parçanın yerine de 1,5 mm’lik bir parça konmaz.
Adım adım boy hesabı
- Ölçü alın ve çizin. Uzunluk, yükseklik, dikme aralığı ve köşe sayısını kâğıda dökün. Zemine gömülecek ya da ankraj plakasına oturacak payı unutmayın.
- Parça listesini çıkarın. Her satıra profil ölçüsü, et kalınlığı, parça boyu ve adet yazın. Örneğin “40x40 – 2 mm – 1,80 m – 11 adet”.
- Bir boydan kaç parça çıktığını bulun. 6’yı parça boyuna bölün ve aşağı yuvarlayın. Her kesimde 2–3 mm testere payı kaybolur; parça boyu 6 metrenin tam böleni ise (1,5 m, 2 m, 3 m gibi) son parçanın birkaç milimetre kısa kalabileceğini hesaba katın.
- Boy sayısını bulun. Adet ÷ bir boydan çıkan parça sayısı; sonucu her zaman yukarı yuvarlayın.
- Yedek ekleyin. Ölçü hatası ve hatalı kesim ihtimaline karşı küçük işlerde 1 boy, büyük işlerde yüzde 5 civarında yedek mantıklıdır. Kesim planındaki artıklar zaten yedek oluşturuyorsa ayrıca eklemeyin.
- Ağırlığı hesaplayın. Boy sayısı × 6 m × kg/m. Bu değer nakliye aracının seçimi, taşıma ve indirme planı için gereklidir.
Kg/m değerlerini ezberlemeniz gerekmez; kutu profil ağırlık hesaplama aracına ölçü, et kalınlığı ve metreyi girerek sonucu anında görebilirsiniz. Aşağıdaki örneklerde kullandığımız kg/m değerleri de aynı tablodan alınmıştır.
Fireyi azaltan kesim planı ipuçları
- 6’nın bölenlerine yaklaşın. 1,20 m, 1,50 m, 2 m ve 3 m parçalar boyu neredeyse sıfır fireyle tüketir. Tasarımda birkaç santimlik esneklik varsa ölçüyü bu değerlere çekmek boy sayısını ciddi şekilde düşürür.
- Uzun parçaları önce yerleştirin. Kesim planında önce en uzun parçaları boylara dağıtın, kalan boşlukları kısa parçalarla doldurun.
- Aynı ölçüdeki parçaları birlikte planlayın. Küpeşte ve alt kuşak aynı profilse tek bir kesim planında birleştirin; ayrı ayrı hesaplamak gereksiz boy ekler.
- Artıkları etiketleyin. 50 cm üzerindeki artıklar ayak, bağlantı parçası ya da destek olarak işe yarar.
- Gönye kesimlerde payı unutmayın. 45 derece birleşen çerçevelerde dış ölçü üzerinden hesap yapın ve her kesimde testere payı bırakın.
Dört çözümlü örnek: çit, korkuluk, pergola ve kapı
Aşağıdaki örneklerde aynı yöntemi dört farklı işe uyguluyoruz: önce parça listesi, sonra her ölçü için kesim planı, en sonda ağırlık. Ölçüler örnek amaçlıdır; kendi projenizde sahadaki gerçek ölçüleri kullanın.
Örnek 1: 20 metre bahçe çiti
20 metre uzunluğunda, 1,5 metre yüksekliğinde bir çit düşünelim. Dikmeler 2 metrede bir, iki sıra yatay kuşak ve dikey dolgu çubukları olacak. Ölçü seçimi için bahçe çiti için kutu profil seçimi yazımıza da bakabilirsiniz.
- Dikme: 40x40 boyalı kutu profil, 2 mm. 20 m ÷ 2 m = 10 aralık, 11 dikme. Gömme payıyla dikme boyu 1,80 m; bir boydan 3 adet çıkar. 11 ÷ 3 = 3,67 → 4 boy.
- Yatay kuşak: 20x40 boyalı kutu profil, 1,5 mm. Dikmeler arası net 1,96 m; bir boydan 3 adet çıkar. 10 aralık × 2 sıra = 20 parça → 7 boy.
- Dolgu: 20x20 boyalı kutu profil, 1,5 mm. Her aralıkta 15 çubuk, toplam 150 çubuk.
Dolgu çubuğunun boyu burada kritik. Çubuklar 1,30 m olursa bir boydan 4 adet çıkar (her boyda 80 cm artık kalır) ve 150 ÷ 4 = 37,5 → 38 boy gerekir. Kuşak aralığını biraz değiştirip çubuğu 1,20 m yaparsanız bir boydan 5 adet çıkar ve 150 ÷ 5 = 30 boy yeter. Yalnızca 10 santimlik bir tasarım değişikliği 8 boy tasarruf sağlar.
Ağırlık: dikme 4 boy × 6 m × 2,39 kg/m = 57,36 kg; kuşak 7 × 6 × 1,34 = 56,28 kg; dolgu 30 × 6 × 0,87 = 156,60 kg. Toplam 41 boy, yaklaşık 270 kg.
Örnek 2: U şeklinde balkon korkuluğu
Ön cephesi 6 m, iki yanı 1,5 m olan U şeklinde bir balkon, toplam 9 metre korkuluk demektir. Korkuluk yüksekliğinde genel uygulama 1–1,10 m civarındadır; projenize ve yerel kurallara göre mutlaka teyit edin.
- Küpeşte ve alt kuşak: ikisi de 20x40, 2 mm; toplam 18 m. Kesim planı: ön cephenin üst ve alt parçaları birer tam boy (6 m), yanlardaki dört adet 1,5 m parça ise tek boydan çıkar. Sonuç 3 boy, pratikte fire yok. Köşelerde gönye birleşim yapılacaksa birkaç santimlik pay için parçaları dikme yüzüne alın veya küçük bir yedek ekleyin.
- Dikme: 40x40, 2,5 mm, 1,05 m. Önde 5, yanlarda 2 dikme; toplam 7 adet. Bir boydan 5 adet çıkar → 2 boy (3 adet yedek kalır).
- Dolgu: 20x20, 1,5 mm, yaklaşık 10 cm aralıkla 84 çubuk. Çubuk 0,90 m olursa boydan 6 adet çıkar → 14 boy; 0,85 m olursa 7 adet çıkar → 12 boy.
Dolgu için 0,90 m’lik çubuk seçildiğinde ağırlık şöyle olur: kuşaklar 3 × 6 × 1,76 = 31,68 kg; dikmeler 2 × 6 × 2,94 = 35,28 kg; dolgu 14 × 6 × 0,87 = 73,08 kg. Toplam 19 boy, yaklaşık 140 kg. Kentsel dönüşüm projelerinde bu hesap kat ve daire sayısıyla çarpılır; ayrıntılar için balkon korkuluğu rehberimize göz atabilirsiniz.
Örnek 3: 3 x 4 metre pergola
Pergola taşıyıcı bir yapıdır; aşağıdaki ölçüler yalnızca metraj örneğidir. Kesit ve et kalınlığı rüzgâr, kaplama yükü ve bağlantı detayına göre yetkili bir mühendisin statik hesabıyla belirlenmelidir. Tasarım tarafı için pergola ve çardak rehberine bakabilirsiniz.
- Kolon: 100x100 boyalı kutu profil, 3 mm, 4 adet × 2,70 m. Bir boydan 2 adet çıkar → 2 boy (her boyda 60 cm artık).
- Çevre kirişi: 60x120 boyalı kutu profil, 3 mm; 2 adet 4 m, 2 adet 3 m. Plan: 1. boy 4 m + 2 m artık, 2. boy 4 m + 2 m artık, 3. boy 3 m + 3 m. Toplam 3 boy, 4 m artık.
- Aşık: 40x80, 2 mm; 3 m açıklıkta 50 cm arayla 9 adet. Bir boydan 2 adet çıkar → 5 boy (1 adet yedek).
Kirişte kalan 2 metrelik iki artık bu planda boşa gider. Pergola 4 x 2 m olsaydı her boydan 4 m + 2 m çıkar ve kiriş 2 boyda fire vermeden biterdi. Ölçüde esneklik varsa ön tasarım aşamasında bu kontrolü yapmak faydalıdır.
Ağırlık: kolon 2 × 6 × 9,14 = 109,68 kg; kiriş 3 × 6 × 8,20 = 147,60 kg; aşık 5 × 6 × 3,64 = 109,20 kg. Toplam 10 boy, yaklaşık 366 kg. Bu ağırlıktaki bir sipariş için indirme noktasını ve taşıma ekibini önceden planlayın.
Örnek 4: 3 metre çift kanatlı bahçe kapısı
Her kanadı 1,5 m genişlik ve 1,5 m yükseklikte olan iki kanatlı bir kapı hesaplayalım.
- Kanat çerçevesi: 40x40, 2 mm. Bir kanadın çevresi 4 × 1,5 = 6 m, yani teorik olarak tam bir boy. Ancak dört kesimin testere payı nedeniyle parçalar 1–2 mm kısa kalır; bu tolerans kabul edilmiyorsa kanat ölçüsünü 1,49 m alın. İki kanat → 2 boy.
- Ara kayıt: 20x40, 1,5 mm; kanat başına 1 adet 1,42 m → 1 boy (kalan yaklaşık 3,1 m başka bir işe ayrılabilir).
- Dolgu: 20x20, 1,5 mm; kanat başına 11 çubuk × 1,42 m, toplam 22 çubuk. Bir boydan 4 adet çıkar → 5,5 → 6 boy.
- Kapı direği: 80x80, 3 mm; 2 adet × 2,20 m (gömme payı dahil) → 1 boy.
Ağırlık: çerçeve 2 × 6 × 2,39 = 28,68 kg; ara kayıt 1 × 6 × 1,34 = 8,04 kg; dolgu 6 × 6 × 0,87 = 31,32 kg; direk 1 × 6 × 7,25 = 43,50 kg. Toplam 10 boy, yaklaşık 112 kg. Ağır kanatlarda menteşe ve direk kesiti için de bir uzmana danışmak iyi olur.
Sipariş öncesi kontrol listesi
- Parça listesi her ölçü ve et kalınlığı için ayrı ayrı hazırlandı mı?
- Gömme, ankraj ve kaynak payları parça boylarına eklendi mi?
- Her ölçü için kesim planı çizildi ve boy sayısı yukarı yuvarlandı mı?
- Yedek ihtiyacı ve olası artıkların kullanılacağı yer belli mi?
- Toplam ağırlık hesaplandı mı, araç ve indirme alanı buna uygun mu?
- 6 metrelik boyların teslim adresine girişi (dar sokak, site kapısı, bahçe yolu) kontrol edildi mi?
Hesabınızı hazırlayın, teklifinizi aynı gün alın
Parça listenizi çıkardıktan sonra güncel fiyat listesinden ölçü ve et kalınlığı bazında karşılaştırma yapabilir, listeyi teklif formu, WhatsApp ya da telefon üzerinden ileterek nakliye dahil fiyatı aynı gün öğrenebilirsiniz. Satış noktamız Ümraniye’de; ayrıntılar için Ümraniye boyalı kutu profil sayfasına bakabilirsiniz. İstanbul içine aynı gün teslimat yapıyoruz; Çekmeköy’de kutu profil ya da Sancaktepe boyalı kutu profil arayanlar için de süreç aynıdır.
